Vakkundig docentschap beroepsonderwijs - voor een duurzame samenleving

cnn x.jpg

Lessen burgerschap - de democratie in tijden van een pandemie

27 mrt 2020 | Nieuws

Op dezelfde dag waarop premier Rutte vanuit het Torentje een open, indringende en, historisch gezien, unieke toespraak voor de Nederlandse bevolking hield, kwam in de VS president Trump terug op een wekenlang aanhoudende reeks van ontkenningen over de ernst van de COVID-19 pandemie (zie hierboven de foto van de CNN website van 17 maart jl.). Gedurende een vier weken durende spervuur van berichten via Twitter en in warrige speeches, beschuldigde hij de vrije pers en de Democratische Partij van fake nieuws. Zij zouden de bevolking misleiden en hem ten val willen brengen. Die opstelling en het uitblijven van snelle maatregelen kost in de VS waarschijnlijk talrijke levens, enkel omdat Trump zijn eigen imago en mogelijke herverkiezing in november a.s. liet prevaleren boven de interesse, de gezondheid en veiligheid van het Amerikaanse volk.

Een democratie onder druk
In de VS staat, net als in veel andere landen, de democratie onder hoogspanning. Maar de vrije pers daar bleef ook tijdens het presidentschap van Trump doen wat het behoort te doen, berichtgeving op basis van feiten verzorgen. Sinds vier jaar gebeurt dat tegen de enorme druk van de eigen autocratisch ingestelde president en diens meegaande achterban, onder meer in de Senaat, in. Een vrije pers, het vrije woord, wil niet afhankelijk zijn van de nukken van een potentaat. Geen feiten verzwijgen. Niet onderdrukt worden. Een vrije pers geeft inhoud aan het begrip 'vrij' door de verantwoordelijkheid die ze heeft te kennen en te nemen. Het is een pers die staat voor haar/zijn zaak – die kritisch kan zijn maar evengoed samen optrekt met de regering wanneer de omstandigheden dat vereisen. De bevolking is er grotendeels van afhankelijk als het gaat om heldere informatie. In eigen land liet de Parool-hoofdredacteur maandagochtend 16-03 op NPO radio 1 weten dat het bezoek aan de website van de krant de afgelopen maand met miljoenen bezoekers was toegenomen. Burgers willen onder de huidige omstandigheden informatie. Ze willen die snel. En ze willen vooral dat die informatie betrouwbaar is en klopt. 

Volop lessen in burgerschap
De pandemie biedt, te midden van alle tragiek en ontwrichting die het veroorzaakt, wat dat betreft nu al volop gratis lessen in burgerschap. Ziehier de waarde van de democratie in de voortdurende open en oprechte berichtgeving door een vrije pers. Niets weegt op tegen een omgeving waarin het vrije woord telt en kan gedijen. Juist in deze tijd, 75 jaar na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog die tientallen miljoenen doden eiste omdat dictatoriale regimes in Europa en in Azië de wereldheerschappij wilden, bewijst een virus de onvervangbare waarde van het vrije woord. En van de vrije pers. Ja, van de democratie als geheel.

Op 9 maart (!) nog publiceerden we op deze website in het kader van burgerschapsonderwijs een artikel met als titel ‘Meer en meer democratieën vallen ten prooi aan autoritair leiderschap - FH-rapport’. Een citaat daaruit: ‘Voor het 14e jaar op rij geeft Freedom House een ernstige waarschuwing af voor de teruggang van de democratische rechtstaat in tal van landen in de wereld. Freedom House is een ngo, een onpartijdige organisatie die in 1941 werd opgericht. In een onderzoek in 195 landen op 15 gebieden komt de organisatie tot de conclusie dat politieke vrijheden en burgerrechten vaker worden geschonden dan dat ze worden verdedigd en verminderen.' (Klik hier voor het hele artikel.)

De aandacht voor de democratie en de waarden die het vertegenwoordigt verflauwde. Dat was nergens zo goed te zien als in de VS waar de regering van Donald Trump de afgelopen jaren stelselmatig de democratie en alle verworvenheden ervan zoals de vrije pers ondermijnden met leugens, verdeeldheid zaaiend, onterechte verdachtmakingen, autoritair gedrag, beledigingen, corruptie, vernietiging van het milieu, racisme, het afbouwen van belangrijke maatschappelijke organisaties en het verbreken van waardevolle internationale allianties. In diverse landen over de hele wereld werden andere autocratisch ingestelde leiders en hun achterban hierdoor een impuls – in Italië, Duitsland, Polen en ja, in zekere zin ook Groot-Brittannië. Echter, een minuscuul organisme, het Corona-virus stelt nu onomwonden aan de kaak dat de bevolking niet gediend is met berichtgeving die alleen autocraten dient.

COVID-19 kent geen partij
Het virus kent geen partij, religie, kleur of status. Het is er, onverbiddelijk, het dwingt regeringen en burgers tot handelen en tot een open berichtgeving die stoelt op feiten. De Trump-regering had daar in februari, gedurende de eerste weken nadat het virus was geconstateerd moeite mee, zoals gewoonlijk. Er was niets aan de hand en de cijfers moesten laag gehouden worden – testen werd niet gestimuleerd en een cruiseschip met Coronavirus-patiënten aan boord moest buitengaats gehouden worden, anders zouden de cijfers over het aantal besmettingen in het land oplopen. ‘And I like them the way they are’, aldus Trump. Trump wilde de vertrouwde lijn van onwaarheden, ontkenningen en sprookjes van de afgelopen jaren voortzetten, maar het virus heeft daar geen boodschap aan. Het brengt alles en iedereen op de knieën, democratieën en autoritaire staten. Trump moest wel bijdraaien. Het virus is in drie weken tijd in alle 50 staten geconstateerd en het aantal besmettingen loopt snel op, net als in China gebeurde, net als nu in Europa gebeurt!

In de VS is het beleid de laatste dagen meer en meer in lijn gekomen met andere westerse landen, op basis van de uiteindelijke erkenning van wat de onomstotelijke feiten zijn. Niet Trump en de leugens van autocraten regeren maar het virus regeert, en daarmee de vrije pers. Het is van cruciaal belang dat er lessen van deze tijd worden geleerd en dat ze straks, in de post-pandemische periode ter harte worden genomen. Burgerschap gaat beslist een meer indringende en belangrijke positie krijgen. Terecht. De basis zal zijn dat de democratie en de openheid die deze rechtsvorm kenmerkt, in het onderwijs meer gewaardeerd en gevierd gan worden en, vooral, dat dit ook aan volgende generaties schoolgaanden dient te worden overgebracht. En, dat bovenal, dat het door eenieder in het leven van alledag zal worden onderhouden. Vrijheid is kwetsbaar, het dient te worden gevoed, telkens weer. Overal waar we zijn. 

 
 

 
Meer over
 
Tuur Tisseghem via Pexels mask 3966920.jpg
3 apr 2020

COVID-19 Profiel - In 4 weken van 43.000 naar 1.15 miljoen besmettingen

COVID-19 Profiel - In 4 weken van 43.000 naar 1.15 miljoen besmettingen
pexels-photo-821948.jpeg
2 apr 2020

Profielblog Online leren - ins en outs - wat zijn de menselijke gevolgen?

Profielblog Online leren - ins en outs - wat zijn de menselijke gevolgen?

COOKIE INFORMATIE

Voor een volledige werking van deze website wordt gebruik gemaakt van cookies.
Meer informatie over cookies > Accepteren Alleen noodzakelijke cookies