Begin vorig jaar werd in verschillende analyses en discussies geconcludeerd dat de uitval onder Pabo-studenten te hoog was. Dit verschijnsel wordt al jaren geweten aan de achterstand waarmee studenten beginnen aan de Pabo. Zo werd als een eerste oplossing een een taal- en rekentoets ingevoerd. Die moesten de basisonderwijzers van de toekomst toetsen voordat zij aan hun opleiding mochten beginnen.

Deze entreetoets leidde in 2007 al tot grote uitval aan de poorten van de Pabo's. Doekle Terpstra, toenmalig voorzitter van de HBO-raad omschreef  het dilemma van de lerarenopleidingen binnen het HBO toen zo: "Aan de ene kant dreigt een tekort te onderstaan in het basisonderwijs. Aan de andere kant blijkt dat onder de studenten die zich aanmelden aan de poorten van de Pabo's een aanzienlijk deel niet kan rekenen op het niveau van groep 8 op de basisschool."

Nog meer toetsen…..

Nu enkele jaren later komt de Commissie-Meijerink, ingesteld door de HBO-raad om de Pabo structureel te verbeteren, naar buiten met haar rapport. De commissie adviseert het HBO om de aspirant studenten toelatingstoetsen te laten afleggen voor: Engels, aardrijkskunde, geschiedenis, natuurkunde en biologie, plus de al verplichte taal- en rekentoets.

Daarmee kiest de HBO-raad er opnieuw voor om de oplossing en het probleem te verplaatsen. De afgelopen jaren kostte het de Pabo's al veel moeite en geld om de geconstateerde achterstanden bij hun instroom bij te spijkeren. Volgens het ISO  is dat niet de taak van de Pabo als HO-opleiding, wanneer geconstateerd moet worden dat een dergelijke achterstand zich over de hele linie vertoont. Tenslotte moeten we in Nederland kunnen vertrouwen op het eindniveau van de vooropleidingen in het VO, in dit geval van het mbo, havo en vwo.

Het feitelijk overdoen van het VO-eindexamen, zoals voorgesteld door de Commissie-Meijerink, lijkt dan ook een directe aanklacht tegen het niveau van het voortgezet onderwijs en het MBO. In plaats van het probleem bij de wortel aan te pakken, gaat het HBO nu het eindexamen voor het voortgezet onderwijs en MBO over doen.

Verwrongen HO-systeem dreigt

Het ISO ziet liever dat de HBO-raad in gesprek gaat met deze 'toeleverende schoolsoorten' om de kwaliteit van de instroom naar de lerarenopleidingen gezamenlijk op orde te krijgen. Daar hoeft de nieuwe voorzitter Thom de Graaf ook niet bang voor te zijn, hij mag namelijk trots zijn op de Pabo's in het land.

Hij moet echter wel beseffen dat met de nu voorliggende oplossing de toegankelijkheid van de Pabo in het geding komt. En dit terwijl we in Nederland staan te springen om meer docenten. De kwaliteit moet allereerst op het VO en MBO op orde zijn, zodat iedere scholier met het juiste diploma kan starten aan de Pabo-opleiding en deze met goed gevolg kan afronden.

Buiten kijf staat voor het ISO dat de student nu niet de dupe mag zijn van de angst bij andere partijen om de vinger op de zere plek te leggen. Als de problemen nu niet structureel benoemd en opgelost worden, zitten we straks met een HO-systeem voor het docentschap als professie, dat verwrongen en niet toekomst bestendig meer is.

Als de HBO-raad zich nu volledig achter het rapport van Meijerink schaart en dit als de oplossing voor het kwaliteitsprobleem ziet, dan is het ook geen gek idee meer om het VO-eindexamen af te schaffen. Een VO-diploma kan namelijk met de voorliggende oplossing geen enkele garantie meer zijn voor de student en dat kan en mag niet de bedoeling zijn. 

Na langstudeerboete ook nog entreeboete?

Nog los van dit principiële punt is er een zeer praktisch punt voor de student, waarover het ISO graag helderheid krijgt. Wie gaat die grote reeks entreetoetsen bovenop de taal- en rekentoets eigenlijk organiseren, op peil houden, borgen en betalen? Als de hogescholen dit voor eigen rekening gaan doen gaat dit direct ten koste van de investeringen  in de kwaliteit van het Pabo-onderwijs zelf.

De scholen voor VO en MBO zullen de rekening zeker niet willen ophoesten en de OCW-begroting bevat vast ook geen potjes of reserves voor zulke kostbare, structurele toetsingen in het HO. Het is toch niet de bedoeling dat de student de rekening gepresenteerd gaat krijgen uiteindelijk? Naast een langstudeerboete zou er dan nog ook nog een entreeboete voor aspirant-leraren ontstaan.

Het ISO is blij dat de HBO-raad het initiatief neemt om kritisch naar de kwaliteit van het HBO-onderwijs te kijken. Maar de hogescholenkoepel moet ook eerlijk zijn over zijn eigen mogelijkheden. De kwaliteit van het HBO ligt niet alleen in handen van de instellingen, zij zijn ook afhankelijk van hun instroom. Als de HBO-raad dit durft te benoemen dan vindt hij het ISO aan zijn zijde om deze discussie op gang te brengen. 

Sebastiaan Hameleers, voorzitter ISO